esrar kullanımının bilişsel etkileri

Kenevirin bilişsel etkileri üzerine yapılan araştırmalar; akut (sarhoşluk anındaki kısa süreli) etkiler ile "kafa yapma" hissi geçtikten sonra da devam edebilen rezidüel (kalıcı/uzun süreli) etkileri birbirinden ayırır. 2025 yılına ait güncel çalışmalar, hangi bilişsel ağların en çok etkilendiğini tam olarak belirlemek için gelişmiş beyin görüntüleme tekniklerini kullanmaktadır.

1. Akut Etkiler (Kullanım Sırasındaki Etkiler)

Kişi aktif olarak kenevirin etkisindeyken, THC (temel psikoaktif bileşen) hafıza ve yönetici işlevlerden sorumlu beyin bölgelerinde yoğun olarak bulunan CB1 reseptörlerine bağlanır.

• Çalışma Belleği: Bilgiyi akılda tutma ve işleme (örneğin, karmaşık talimatları izleme veya zihinden matematik yapma) konusunda önemli zorluklar yaşanır.

• İşlem Hızı: Tepki sürelerinde ve beynin bilgiyi "çözme" hızında gözle görülür bir yavaşlama olur.

• Dikkat Kontrolü: Sürdürülebilir odaklanmayı sağlama veya "set değiştirme" (iki farklı görev arasında geçiş yapma) konusunda güçlük çekilir.

• Bellek Kodlaması: Yeni anılar oluşturma yeteneği bozulurken, uzun süreli bellekten geri çağırma (yıllar öncesini hatırlama) genellikle sağlam kalır.

2. Uzun Vadeli ve Kalıcı (Rezidüel) Etkiler

"Rezidüel" etkiler, son kullanımdan sonra günler veya haftalarca süren bilişsel eksiklikleri ifade eder.

• 72 Saat Penceresi: Çoğu meta-analiz, öğrenme ve dikkat üzerindeki en keskin düşüşlerin, kullanım kesildikten yaklaşık 3 gün sonra azalmaya başladığını göstermektedir.

• 25 Günlük İyileşme: Kanıtlar, çoğu düzenli kullanıcı için genel bilişsel performansın (genel düşünme yeteneği), yaklaşık 25–30 günlük tam bir uzak durma sürecinden sonra baz seviyelere döndüğünü göstermektedir.

• Yönetici İşlev Bozukluğu: Ağır ve uzun süreli kullanıcılar; karar verme ve planlama konularında daha kalıcı sorunlar yaşayabilir. 2025 yılında yapılan bir araştırma, ağır kullanıcıların sarhoş olmadıkları zamanlarda bile çalışma belleği görevleri sırasında prefrontal kortekslerinde daha düşük beyin aktivasyonu gösterdiklerini saptamıştır.

3. Kritik Faktörler

Bilişsel etkinin şiddeti herkeste aynı değildir; bu durum birkaç "risk kaldıracına" bağlıdır:

Faktör	Bilişsel Etki
Başlama Yaşı	16–17 yaşından önceki kullanım, kalıcı veya uzun vadeli bilişsel değişimlerin en güçlü yordayıcısıdır; çünkü beyin bu yaşlarda hala "kablolama" (gelişim) aşamasındadır.
THC Potansiyeli	Modern kenevir genellikle %20+ THC içerir (1970'lerdeki ~%3'e kıyasla). Bu yüksek oran, daha yüksek hafıza bozukluğu ve Kenevir Kullanım Bozukluğu (KKB) riskine yol açar.
CBD Oranı	Genellikle beyni "koruduğu" düşünülse de, son araştırmalar CBD'nin düzenli kullanıcılarda THC'nin bilişsel zararlarını tutarlı bir şekilde telafi etmediğini göstermektedir.

İyileşebilirlik Özeti

İyi Haber: Yaşamın ilerleyen dönemlerinde kullanmaya başlayan yetişkinler için bilişsel eksikliklerin çoğu, sürekli bir uzak durma (genellikle 1 ay) ile geri döndürülebilir kabul edilir.Uyarı: Ergenlik döneminde ağır kullanıma başlayanlar için beyin yapısındaki bazı değişiklikler (prefrontal korteksteki incelme gibi) daha kalıcı olabilir.